Au en wauw [gastblog]

Gastblog: Au en wauw

Met dit zesde gastblog zijn we over de helft! Daphne heeft bewust gekozen om te bloggen over deze trend 5: “Meer ‘au’ dan ‘wauw’: het welzijnswerk focust op de pijn van haar klanten. De welzijnswerker weet waar de pijn zit en wat de behoefte van de klant is. Wij realiseren ons dat we er speciaal zijn voor die mensen die ons nodig hebben (en niet meer voor iedereen!).” Kiezen tussen ‘au’ en ‘wauw’ is voor veel welzijnswerkers een lastig dilemma. Maar moeten we wel kiezen? Daphne zet helder uiteen waarom het welzijnswerk “wauw” hard nodig heeft om te werken aan het verzachten en wegnemen van “au”. Daphne:

De terugblik

2010… het jaar van velerlei “au”, voor heel veel mensen. We veranderden van een welvarend maar klagend landje in een onzekere samenleving waarin mensen huizen moeilijk verkochten, banen verloren of het vertrouwen in samenleving en politiek volledig verloren. Mensen aan de onderkant van de samenleving zagen zekerheden steeds verder afvlakken en rekenen erop dat het alleen nog moeilijker wordt. Het jaar waarin echt duidelijk werd dat mensen het steeds meer zelf, en voor elkaar, moeten doen. Onder het motto “eigen kracht eerst!” is de Wmo inmiddels vier jaar van kracht en wordt de rol die aan de civil society is toebedacht steeds helderder. Is er dan geen “wauw” meer? Jawel, die is er wel! Ook in het welzijnswerk en dat is maar goed ook.

Van oudsher is het welzijnswerk gericht op het “verheffen” van achterstandsgroepen en mensen helpen pijn weg te nemen. Op verschillende manieren is dat de afgelopen decennia opgepakt en zijn pijnen van bewoners verzacht, weggenomen en zichtbaar gemaakt.

In 2005 bracht de WRR een rapport uit dat mijn visie op welzijnswerk, bewoners en hun (on)mogelijkheden enorm heeft beïnvloed. Gebruikmakend van burgerschapsstijlen, ontwikkeld door Motivaction, werd de Nederlandse samenleving ontrafeld. De burgerschapsstijlen geven naast inzicht in leefstijlen ook inzicht in de bindingsmechanismen van verschillende typen burgers. Ze zijn steeds verder verfijnd en zo een supertool voor de welzijnswerker geworden. Hoe ik buurten analyseer, de manier waarop ik buurtbewoners probeer te betrekken bij hun leefomgeving en hun naasten, vier burgerschapsstijlen bepalen dat.

De “natuurlijke” doelgroepen van het opbouwwerk zijn afhankelijke burgers en actieve burgers. Afhankelijke burgers zijn mensen die het welzijnswerk nodig hebben, actieve burgers participeren in de samenleving middels bewonersinitiatief. Afzijdige burgers waren geen expliciete doelgroep en kwam je hooguit tegen bij buurtbarbecue of speeltuinvereniging. Afwachtende burgers mocht je eigenlijk niet eens bedienen, zij hebben het goed voor elkaar en zijn dus geen doelgroep van het welzijnswerk. Maar tijden veranderen…

Met de Wmo wordt de civil society een steeds belangrijker thema. Hierin is overdracht van sociaal kapitaal nodig, en dan niet door professionals maar door burgers zelf. Dus niet de professionals verheffen achterstandsgroepen, dat doen burgers onderling! Dit betekent tegelijkertijd dat sociaal kapitaalkrachtige burgers expliciet doelgroep moeten zijn van het welzijnswerk.

Het welzijnswerk heeft een aanjagende, faciliterende en ondersteunende rol in het versterken van de civil society, zodat een succesvolle overdracht van sociaal kapitaal tot stand komt. Wordt de afzijdige burger in het welzijnswerk nog bereikt in het vrijwilligerswerk, de afwachtende burger bleef meestal onzichtbaar. Die burger is de meest sociaal kapitaalkrachtige burger die we kennen. Wetend dat afwachtende burgers binden door consumptie, heeft het welzijnswerk “wauw” hard nodig om te werken aan het verzachten en wegnemen van “au”.

De trend meer “au” dan “wauw” gaat ‘m wat mij betreft dan ook niet worden in 2010. Natuurlijk, de focus wordt in zware tijden verlegd van aansprekende stedelijke vernieuwingsaanpakken met hoge wauwfactor naar eropaf en eigen kracht. Toch blijven activiteiten met een hoge mate van “wauw” aanwezig en geven ze een impuls aan de civil society. Zo vindt in de Haarlemse Hamelink prachtig werk plaats, waarin creatieven en welzijnswerk samen activiteiten ontwikkelen die zowel de klassieke doelgroepen als de kapitaalkrachtige Haarlemmer bereiken. Tijdens die ontmoetingen worden contacten gelegd die voor alle deelnemers iets opleveren. In de Amsterdamse Baarsjes organiseren bijstandsvrouwen onder begeleiding kleinschalige buurtactiviteiten waar zinvolle contacten met afwachtende buurtbewoners uit voortvloeien. Deze week las ik via Twitter het enorme succes van de Oosterhoutse beursvloer, waar ideëel en commercieel elkaar ontmoeten. Door te ruilen handelen zij in diensten, mensen, middelen, kennis en kunde. Dit alles tussen lokale bedrijven, maatschappelijke organisaties en de overheid. WAUW!

Natuurlijk is er veel au en is het welzijnswerk daar van nature op gefocust. In de zin van “waartoe zijn wij welzijnswerkers op aard” speelt au een grote rol. Maar om die au de baas te kunnen, kan de sector niet zonder wauw. In een samenleving die voorheen op een zorgende overheid kon vertrouwen en dat nu in een zorgende medeburger moet gaan doen, blijft wauw ook de komende jaren een sterk middel in het welzijnswerk.

Noot: Het WRR-rapport waarover in deze gastblog wordt gesproken, betreft “Vertrouwen in de Buurt” (2005). De hierin gehanteerde burgerschapsstijlen zijn inmiddels veel verder doorontwikkeld en hebben inmiddels ook andere namen (check voor uitgebreide informatie Google). Ik vind de in het rapport gehanteerde termen nog steeds het bruikbaarst, ze zijn eenvoudig te onthouden en volledig aan het concept buurt gerelateerd. De compacte vorm die ik gebruik, is hier als pdf te downloaden: Burgerschapsstijlen

Daphne van Knippenberg is sociaal ondernemer met het bureau Dock Projecten. Ontwikkelaar en manager van sociale projecten met een brede ervaring op het gebied van samenlevingsopbouw en jongeren(opbouw)werk. Ervaren in het ontwikkelen van nieuwe methoden en het leiden van projecten binnen de sociale pijler van de wijkaanpak in stedelijke vernieuwingsprojecten. Ben je het eens met Daphne? Hoe kun je in een tijd van recessie het Wauw verkopen aan jouw opdrachtgever? Laat het hier weten. Meer gastblogs lezen de komende dagen? Meld je dan even aan voor de mailinglijst.

Sociaal Werker in hart en nieren? Ontdek nu de ONDERNEMER in jou!

Doe de [gratis] test en ontvang een mooi rapport met jouw profiel, tips, inzichten en een leuke oefening. Ga hier naar de test >>>

Reacties

  1. met au haal je geen au weg, goed blog, Daphne

  2. Ben elke dag bezig met het organiseren voor wauw momenten voor mensen die au ervaren.
    Leuk geschreven Daphne

Trackbacks

  1. […] 16-12-2010: Au en wauw door Daphne van Knippenberg […]

Laat wat van je horen

*